NiNa.Az
. Soy gaz standart sartlar altinda tamami diger elementlere kiyasla daha dusuk kimyasal reaktiflige sahip kokusuz renksiz tek atomlu gazlar olan kimyasal element grubu Dil Izle Duzenle Soy gaz veya asal gaz standart sartlar altinda her biri diger elementlere kiyasla daha dusuk kimyasal reaktiflige sahip kokusuz renksiz tek atomlu gaz olan kimyasal element grubudur Helyum He neon Ne argon Ar kripton Kr ksenon Xe ve radon Rn dogal olarak bulunan alti soy gazdir ve tamami ametaldir Her biri periyodik tablonun sirasiyla ilk alti periyodunda 18 grubunda 8A yer alir Grupta yer alan oganesson Og icin ise onceleri soy gaz olabilecegi ihtimali uzerinde durulsa da gunumuzde metalik gorunumlu reaktif bir kati oldugu ongorulmektedir Periyodik tablonun en sagindaki 18 grup 8A elementlerinin ilk alti periyodunda soy gazlar yer almaktadir Soy gazlarin urettigi renkler soldan saga helyum neon argon kripton ve ksenon Soy gazlar belirli ekstrem sartlar haricinde cok dusuk reaktiflige sahiplerdir Bu inert yapilari sayesinde kimyasal reaksiyon istenmeyen durumlarda kullanilmaya uygundurlar Soy gazlarin ozellikleri atom yapisinin modern teorileri ile aciklanmaktadir En dis elektron kabuklari tamamen degerlik elektronlarla dolu oldugundan dolayi reaksiyona girme egilimleri dusuktur ve bu nedenle birkac yuz soy gaz bilesigi elde edilebilmistir Her bir soy gazin erime ve kaynama noktalari birbirine en fazla 10 C 18 F yakin oldugundan bu gazlar yalnizca bu sicaklik araliginda sivi halde bulunurlar Neon argon kripton ve ksenon bir hava ayirma unitesi yardimiyla gazlarin sivilastirilmasi ve ayrimsal damitma yontemleri kullanilarak havadan helyum yuksek yogunlukta bulundugu dogalgazdan kriyojenik gaz ayirma teknikleri kullanilarak radon ise genellikle cozunmus radyum toryum ya da uranyum bilesiklerinin radyoaktif bozunumundan izole edilerek elde edilir Soy gazlar aydinlatmada dalgiclikta eksimer lazerlerde gaz balonlarinda kriyojenikte tipta ve diger bilimsel arastirmalarda kullanilir Icindekiler 1 Gecmisi 2 Fiziksel ve atomik ozellikleri 3 Kimyasal ozellikleri 3 1 Elektron dizilimleri 3 2 Bilesikleri 4 Varliklari ve olusumlari 5 Kullanim alanlari 6 Ayrica bakiniz 7 Kaynakca 8 Konuyla ilgili yayinlarGecmisi DuzenleTurkcedeki soy gaz veya diger kullanimiyla asal gaz 1 ifadesi Almanca Edelgas sozcugunun cevirisi olup bu terim ilk kez 1898 de ilgili elementlerin kimyasal reaksiyona girme egilimlerinin dusuklugune isaret etme adina Hugo Erdmann tarafindan kullanildi 2 Soy gazlar gecmiste inert gazlar atil durgun ya da olu gaz olarak da anilmis ancak bircok soy gaz bilesiginin tespit edilmesinden sonra bu tanimlama uygun bulunmadigindan kullanilmamaya baslanmistir 3 Daha onceleri bu elementleri tanimlayan diger bir terim olan nadir gazlar ise radyoaktif potasyum 40 in bozunmasi sebebiyle argonun Dunya atmosferinin hacimce 0 94 unu kutlece 1 3 unu olusturmasindan oturu nadir olmadiginin tespit edilmesi sonrasinda kullanilmamaktadir 4 5 Helyumun spektrum cizgileri Helyumun varligina dair ilk gozlem 18 Agustos 1868 de Gunes in renk yuvarinin emisyon spektrumuda 587 49 nanometre dalga boyuna sahip sari bir cizgi goren Pierre Janssen tarafindan gerceklestirilse de o donem bu cizginin sodyum oldugu dusunuldu 6 7 Ayni yilin 20 Ekim gunu Gunes spektrumunda sari bir cizgi gozlemleyen Norman Lockyer cizgiyi halihazirda bilinen sodyumun D1 ve D2 Fraunhofer cizgilerinin yaninda olacak sekilde D3 olarak adlandirdi ve buna Gunes te var olsa da Dunya da varligi bilinmeyen bir elementin yol actigi kanisina vardi 8 9 Lockyer ile Edward Frankland bu elemente Yunancada Gunes anlamina gelen hlios ilios sozcugunden esinlenerek helyum Ingilizce helium adini verdiler 10 Argonun varligina dair ilk bulgulara 1784 te Henry Cavendish in havanin azottan daha az reaktif ve daha az oranda bir madde icerdigini tespit etmesiyle ulasildi 11 1894 te John William Strutt ile William Ramsay yaptiklari deneyle havadaki azot oksijen karbondioksit ve suyu ayirmasi sonrasinda bu sekilde elde ettikleri azot yogunlugunun kimyasal reaksiyonlar sonucunda olusan azot yogunlugundan farkli oldugunu kesfetti ve havadan elde edilen azotun baska bir gaz ile karisik oldugu kanisina vardilar 12 13 Ardindan yaptiklari deneyde izole etmeyi basardiklari yeni elemente Yunancada tembel anlamina gelen argos argos sozcugunden yola cikilarak argon ismini verdiler 14 11 Bu kesifle birlikte periyodik tabloda bir gaz sinifinin tamamen eksik oldugunu fark ettiler Bu donemde argon uzerindeki calismalarini surduren Ramsay bir taraftan da kleveyit mineralini isitmasi sonucunda helyumu ilk kez izole etmeyi basardi 15 1902 de helyum ve argon elementleri icin kanitlarin kabul edilmesiyle Dmitri Mendeleyev bu gazlari daha sonra periyodik tablo olacak olan element dizilimine 0 grupta yer alacak sekilde yerlestirdi 16 Soy gazlarin kesfini gerceklestiren William Ramsay ustte ve John William Strutt Ramsay bu gazlar uzerindeki calismalarina Morris Travers ile birlikte sivi havayi cesitli bilesene ayirdigi ayrimsal damitma yontemini kullanarak devam etti 1898 de ikili kripton ksenon ve neon elementlerini kesfederek elementlere sirasiyla Yunancada gizli anlamina gelen kryptos kriptos yabanci anlamina gelen 3enos ksenos ve yeni anlamina gelen neos neos isimlerini verdi 17 Radon ilk kez Friedrich Ernst Dorn tarafindan 1898 de tanimlandi ve radyum emanasyonu olarak adlandirildi 18 Ancak ozelliklerinin diger soy gazlara benzediginin William Ramsay tarafindan 1904 yilinda tespit edilmesine dek soy gaz olarak kabul edilmedi 19 Strutt ve Ramsay 1904 te soy gazlarin kesfinden oturu sirasiyla fizik ve kimya dallarinda Nobel Odulu kazandilar 20 21 1962 de Neil Bartlett ilk soy gaz bilesigi ksenon hekzafloroplatinati kesfetti 22 Devaminda diger soy gaz bilesiklerinin de kesifleri gerceklesti 1962 de radon diflorur 23 1963 te kripton diflorur KrF2 kesfedildi 24 40 K 233 2 C 387 7 F sicaklik altinda olusturulan argonun ilk kararli bilesigi argon florohidrurun varligina 2000 yilinda ulasildi 25 Ortak Nukleer Arastirma Enstitusundeki bilim insanlari 1998 de plutonyum Pu elementine kalsiyum Ca bombardimani uygulayarak tek atomlu 114 element olan fleroviyum Fl elementini elde etti 26 27 Baslangic deneyleri bu elementin periyodik tablonun 14 grubunda yer almasina karsin anormal soy gaz benzeri yapiya sahip olan ilk super agir element olabilecegini gosterse de elementin soy gaz olup olmadigi bilinmemektedir 28 29 2006 da Ortak Nukleer Arastirma Enstitusu ve Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvari ndaki bilim insanlari kaliforniyum Cf elementine kalsiyum 48 bombardimani yaparak oganesson Og adli 18 gruptaki yedinci elementi yapay olarak elde ettiler 30 31 Oganessonun yapisi kesin olarak bilinmese de onceki beklentilerin aksine bir soy gaz degil metalik gorunumlu reaktif bir kati ve bir yari iletken muhtemelen yari metal ya da bir zayif metal oldugu ongorulmektedir 32 33 Fiziksel ve atomik ozellikleri DuzenleAna madde Soy gaz veri sayfasi Ozellik 34 35 Helyum Neon Argon Kripton Ksenon RadonYogunluk g dm3 0 1786 0 9002 1 7818 3 708 5 851 9 97Kaynama noktasi K 4 4 27 3 87 4 121 5 166 6 211 5Erime noktasi K 0 95 25 barda 24 7 83 6 115 8 161 7 202 2Buharlasma entalpisi kJ mol 0 08 1 74 6 52 9 05 12 65 18 120 C sudaki cozunurlugu cm3 kg 8 61 10 5 33 6 59 4 108 1 230Atom numarasi 2 10 18 36 54 86Atom yaricapi hesaplanan pm 31 38 71 88 108 120Iyonlasma enerjisi kJ mol 2372 2080 1520 1351 1170 1037Allen elektronegatifligi 36 4 16 4 79 3 24 2 97 2 58 2 60 Soy gazlar diger elementlere kiyasla sahip olduklari zayif atomlar arasi kuvvet nedeniyle daha dusuk erime ve kaynama noktalarina sahiptir Normalde kati olan elementlerin cogundan daha buyuk atom kutlesine sahip olanlar da dahil olmak uzere soy gazlarin tamami standart sartlar altinda tek atomlu gazlardir 34 Helyum bilinen diger tum kimyasal maddelerden daha dusuk erime ve kaynama noktasina sahip olmasi superakiskanlik gosteren ve standart sartlar altinda sogutularak katilastirilamayan tek element olmasi helyumu katilastirmak icin 25 standart atmosfer 2 500 kPa 370 psi basinc 0 95 K 272 200 C 457 960 F sicaklikta uygulanmalidir bakimindan diger elementlere gore birtakim essiz ozelliklere sahiptir 37 Ksenona kadarki soy gazlarin birden cok kararli izotopu bulunmaktadir Radonun ise kararli izotopu bulunmamakla birlikte en uzun omurlu izotopu olan 222Rn nin yari omru 3 8 gun olup once helyum ve polonyuma nihayetinde de kursuna bozunur 34 Soy gazlarin atom numaralarina gore iyonlasma enerjilerini gosteren tablo Elektron sayisindaki artisa bagli olarak periyot arttikca soy gaz atomlarinin atom yaricapi yukselir Atom yaricapinin artmasi degerlik elektronlarin atom cekirdeginden daha uzakta olmasina yol acacagindan iyonlasma enerjisi azalmasiyla sonuclanir Soy gazlarin her biri kendi periyodundaki elementler arasinda en buyuk iyonlasma enerjisine sahiptir Bu durum onlarin elektron dizilimlerinin kararliligini gosterir ve soy gazlarin kimyasal tepkimeye girme egilimlerinin diger elementlere kiyasla daha dusuk olmasina yol acar 35 Yine de bazi agir soy gazlar diger elementler ve molekullerle karsilastirilmalarina yetecek kadar kucuk iyonlasma enerjisine sahiptir Ksenonun iyonlasma enerjisinin oksijen molekulununki ile benzer oldugunu fark eden Neil Bartlett oksijenle yeterince guclu bir sekilde reaksiyona girdigi bilinen bir yukseltgen madde olan platin hekzaflorur kullanarak ksenonu yukseltme denemesinde bulunmustur 22 Ancak negatif elektron ilgisine sahip olan soy gazlar kararli anyonlar olusturacak bir elektronu kabul edemez yapidadirlar 38 39 Soy gazlarin makroskobik fiziksel ozelliklerinde atomlar arasindaki van der Waals kuvvetleri hakimdir Kutuplanabilirlikteki artis ve iyonlasma enerjisindeki dususun sonucu olarak atomun boyutu ve cekici kuvvet artar Sistematik bir bicimde 18 gruptan asagi gidilirken atom yaricapi ile atomlar arasi kuvvetler artarak erime ve kaynama noktalari buharlasma entalpisi ve cozunurlugun de yukselmesine yol acar Atom kutlesinin artmasiyla yogunluk da artar 35 Kimyasal ozellikleri DuzenleSoy gazlar standart sartlar altinda renksiz kokusuz tatsiz ve yanmazdir Bu elementler eskiden sifir degerlige sahip olduklarina ve bu sebepten oturu diger elementlerle bilesik olusturamayacaklari dusunuldugunden periyodik tabloda 0 grup olarak siniflandirilmaktaydi Ancak zaman icinde bazilarinin bilesik olusturabildigi tespit edildi ve bu siniflandirma kullanimdan kaldirildi 34 Elektron dizilimleri Duzenle Z Element Elektron sayisi kabuk2 helyum 210 neon 2 818 argon 2 8 836 kripton 2 8 18 854 ksenon 2 8 18 18 886 radon 2 8 18 32 18 8 Diger gruplar gibi bu gruptaki elementler de elektron dizilimlerinde belli bir sablon tasimaktadir ve ozellikle en distaki elektron kabuklari elementlerin kimyasal davranistaki egilimlerini belirleyicidir Soy gazlarin her biri tamamen dolu degerlik elektron kabuguna sahiptir Degerlik elektronlar bir atomun en dis elektronlari oldugundan kimyasal baga istirak eden yegane elektronlardir dolayisiyla tamamen dolu degerlik elektron kabuguna sahip atomlar kararlidir ve bu yuzden kimyasal bag olusturma egilimi gostermedikleri gibi elektron kaybetmeye ya da kazanmaya daha az meyillidirler 40 Ancak radon gibi daha agir soy gazlarda elektromanyetik kuvvet helyum gibi daha hafif soy gazlara oranla elektronlari daha zayif bir sekilde bir arada tutar Bu nedenle daha agir soy gazlarin en dis elektronlarinin cikarilmasi daha kolaydir Dolu kabugun sonucu olarak soy gazlar elektron dizilimi gosterimi ile birlikte soy gaz gosteriminin olusturulmasinda kullanilabilirler Bunu yapmak icin soz konusu elementten sonra gelen en yakin soy gaz once yazilir ve sonrasinda elektron dizilimi bu noktadan ileriye dogru devam ettirilir Ornegin fosforun elektron notasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p3 seklinde iken soy gaz gosterimi Ne 3s2 3p3 seklinde olur Bu gosterim elementlerin tanimlanmasini kolaylastirir ve atomik orbitallerin tamaminin yazilmasindan daha kisadir 41 Bilesikleri Duzenle Ana madde Soy gaz bilesigi Kesfedilen ilk soy gaz bilesiklerinden biri olan ksenon tetraflorur kristallerinin goruntusu Soy gazlar diger elementlere kiyasla daha dusuk kimyasal reaktiflik gostermektedir ve bundan oturu birkac yuz soy gaz bilesigi bulunur Ksenon kripton ve argon dusuk duzeylerde reaktiflik gosterirken helyum ve neonun dahil oldugu kimyasal baglarda yuksuz bilesik olusmaz yine de birkac helyum bilesiginin varligina dair teorik kanitlar mevcuttur 42 Soy gazlarin reaktiflik siralamasi Ne lt He lt Ar lt Kr lt Xe lt Rn seklindedir 1933 yilinda Linus Pauling daha agir soy gazlarin flor ve oksijen ile bilesik olusturabilecegini ongordu Pauling kripton hekzaflorur KrF6 ve ksenon hekzaflorur XeF6 bilesiklerinin varoldugunu ve ksenon hekzaflorurun kararsiz bir bilesik olabilecegini ongorerek ksenik asitin perksenat tuzlari olusturabilecegi fikrini ortaya atti 43 Ilerleyen donemlerde hem termodinamik hem de kinetik olarak kararsiz oldugu dusunulen ksenon oktaflorur XeF8 disinda bu ongorulerin genel olarak dogru oldugu tespit edildi 44 Ksenon bilesikleri soy gaz bilesiklerinin en kalabalik grubudur 45 Ksenon diflorur XeF2 ksenon tetraflorur XeF4 ksenon hekzaflorur XeF6 ksenon tetroksit XeO4 ve sodyum perksenat Na4XeO6 bilesiklerinde oldugu gibi bu bilesiklerin cogunda yukseltgenme seviyesi 2 4 6 veya 8 olan oksijen ve flor gibi elektronegatifligi yuksek atomlarla bag olusturan ksenon atomu bulunur Ozellikle florinasyon maddesi olarak kullanilan ve ticari olarak satilan ksenon diflorur basta olmak uzere bu bilesiklerin bazilari kimyasal sentezde yukseltgen madde olarak kullanilir 46 2007 ye kadar organoksenon bilesikleri karbona bagli olan ksenon bilesikleri ile azot klor altin civa ve ksenonun kendisine bagli olanlari da iceren diger elementlere bagli halde yaklasik bes yuz ksenon bilesigi belirlenmistir 42 47 Ksenonun bor hidrojen brom iyot berilyum sulfur titanyum bakir ve gumuse baglandigi bilesikler de tespit edilmis olup varliklarina yalnizca dusuk sicakliklardaki soy gaz matrislerinde veya supersonik soy gaz jetlerinde rastlanmaktadir 42 Teoride radonun ksenondan daha reaktif olmasindan dolayi ksenona kiyasla daha kolay kimyasal bag olusturmasi gerekse de izotoplarinin yuksek radyoaktivitesi ve gorece kisa yari omru sebebiyle pratikte birkac florur ve oksit olusturabilmektedir 48 Kripton ksenondan daha az reaktif olsa da 2 yukseltgenme seviyesine sahip kripton bilesiklerine rastlanmistir 42 Kriptonun azot veya oksijen ile tek bag olusturdugu bilesikler sirasiyla 60 C 76 F ve 90 C 130 F altindaki sicakliklarda kararlidir 42 49 Kripton atomlarinin diger ametaller hidrojen klor karbon ve bazi gecis metalleriyle bakir gumus altin kimyasal baglar gerceklestirdikleri gozlemlense de bunlarin varliklarina ya dusuk sicakliklardaki soy gaz matrislerinde ya da supersonik soy gaz jetlerinde rastlanmaktadir 42 Benzer kosullar 2000 de argon florohidrur HArF gibi argonun ilk birkac bilesiginin ve bazi gecis metalleriyle olusturdugu baglarin elde edilmesinde kullanildi 42 2007 itibari ile bilinen helyum ve neonun dahil oldugu kovalent bagli herhangi bir kararli notral molekul bulunmamaktadir 42 Soy gazlar gaz halinde kararli molekuler iyonlar olusturabilirler Bu iyonlarin ilki 1925 te kesfedilen helyum hidrit molekuler iyonudur HeH 50 Evrende en yaygin bulunan iki element olan hidrojen ile helyumun bilesiminden olustugu icin bu iyonun henuz saptanmamis olsa da yildizlararasi ortamda dogal olarak bulunabilecegi dusunulmektedir 51 Bu iyonlara ek olarak soy gazlarin bilinen notr eksimerleri bulunmaktadir Bunlar yalnizca uyarilmis elektron halinde kararli olan argon florur ve kripton florur gibi bilesiklerdir ve bu bilesiklerden bazilari eksimer lazerlerde kullanilmaktadir Soy gazlar kovalent bag olusturduklari bilesiklere ek olarak kovalent olmayan bagla da bilesik olusturabilirler Ilk kez 1949 da tanimlanan kafes bilesikler belli basli organik ve inorganik maddelerin kristal kafeslerindeki bosluklarda kistirilmis soy gazlar icerirler 52 Bunlarin olusumu icin gerekli sart ziyaretcinin soy gaz ev sahibi kristal kafesin bosluguna yerlesebilmesi icin uygun boyutta olmasidir Ornegin argon kripton ve ksenon hidrokinon ile kafes bilesik olusturabilirken helyum ve neon gorece daha kucuk oldugundan veya tutulabilmesi icin yeterince kutuplanabilir olmadigindan olusturamaz 53 Neon argon kripton ve ksenon soy gazin buz icinde kistirildigi klatrat hidratlar da meydana getirebilir 54 Bir soy gaz atomu iceren bir endohedral fulleren bilesigini gosteren cizim Soy gazlar soy gaz atomunun fulleren molekulu icinde kistirildigi endohedral fulleren bilesikleri olusturabilmektedir 1993 te 60 karbon atomu iceren bir kuresel molekul olan C60 yuksek basinc altinda soy gazlara maruz birakildiginda He C60 gibi koordinasyon bilesiklerinin olusabilecegi kesfedildi gosterimi helyumun C60 icerdigini ancak ona kovalent olarak baglanmadigini belirtmektedir 55 2008 itibari ile helyum neon argon kripton ve ksenonlu endohedral bilesikler elde edildi 56 Bu bilesikler soy gaz atomunun nukleer manyetik rezonansi vasitasiyla fullerenlerin yapisi ve reaktivitesinin incelenmesinde kullanilmaktadir 57 Ksenon diflorur XeF2 gibi soy gaz bilesikleri oktet kuralini ihlal ettikleri icin hipervalent olarak kabul edilir Bu bilesiklerdeki baglanmalar uc merkez dort elektron bagi modeli kullanilarak aciklanabilmektedir 58 59 Ilk olarak 1951 de onerilen bu model uc dogrudas atomun baglanmasini goz onunde bulundurur Ornegin ksenon diflorurdeki baglanma her atomun p orbitalinden kaynaklanan uc molekuler orbital ile tanimlanir Baglanma ksenondan gelen dolu bir p orbitali ile her bir flor atomundan gelen yari dolu p orbitallerinden meydana gelir ve bu da dolu bir bag orbitali dolu bir bag yapmayan orbital ve bir karsit baglayici orbital ile sonuclanir En yuksek dolu molekuler orbital iki uc atomda yerellesir 60 Varliklari ve olusumlari DuzenleSoy gazlarin atom numaralari arttikca evrendeki bolluklari azalir Yaklasik 24 luk kutle kesri ile helyum hidrojenden sonra evrendeki en yaygin elementtir Evrendeki helyumun buyuk kismi Buyuk Patlama nukleosentezi sirasinda olusmustur ve yildiz nukleosentezindeki hidrojen fuzyonu ile gorece daha az olacak sekilde agir elementlerin alfa bozunmasi yasamalari sebebiyle helyum miktari surekli olarak artmaktadir 61 62 Soy gazlarin Dunya daki bolluklari ise farkli egilimlere baglidir Ornegin atomunun kucuk kutleli olmasi nedeniyle yercekimi alaninda tutulamadigindan atmosferde hic ilksel helyum bulunmamakta ve bu da helyumun atmosferdeki en bol ucuncu soy gaz olmasina yol acmaktadir 63 Dunya daki helyum yerkabugunda bulunan radyum toryum ve uranyum gibi agir elementlerin alfa bozunmasi sonrasi meydana gelir ve dogalgaz birikintilerinde toplanma egilimindedir 63 Diger taraftan argonun bollugu yine Dunya nin kabugunda bulunan potasyum 40 in beta bozunmasina ugrayarak Gunes Sistemi nde goreli olarak seyrek bulunmasina ragmen Dunya daki en bol argon izotopu olan argon 40 i olusturmasiyla artar Bu surec potasyum argon yas tayini yonteminin temelini olusturmaktadir 64 Bilinmeyen nedenlerden oturu ksenonun atmosferdeki bollugu beklenenden dusuktur ve bu durum kayip ksenon sorunu olarak tanimlanmaktadir Bir teoriye gore ksenonun yerkabugunda bulunan mineraller tarafindan hapsedilmesi bu duruma yol acmaktadir 65 Ksenon dioksidin kesfi sonrasinda yapilan arastirmalar kuvarsin yapisindan silisyumun ksenon ile degisebildigini gostermistir 66 Radon yerkabugunda bulunan radyumun alfa bozunmasina ugramasi sonucunda olusur 67 Binalarin temelindeki yariklardan iceri sizabilen radon yeterince iyi havalandirilmayan alanlarda birikebilir Yuksek radyoaktifligi dolayisi ile canli sagligini tehdit eden radon yalnizca Amerika Birlesik Devletleri nde yilda tahminen 21 000 akciger kanseri kaynakli olume sebep olmaktadir 68 Bolluk Helyum Neon Argon Kripton Ksenon RadonGunes Sistemi her bir silisyum atomu icin 69 2343 2 148 0 1025 5 515 10 5 5 391 10 6 Dunya atmosferi hacim kesri ppm 70 5 20 18 20 9340 00 1 10 0 09 0 06 18 10 19 71 Volkanik kaya kutle kesri ppm 72 3 10 3 7 10 5 4 10 2 1 7 10 10 Neon argon kripton ve ksenon gazlarin sivilastirilmasi yontemi kullanilarak havadan elde edilir Boylece elementler sivi hale getirilir ve ayrimsal damitma yontemi ile de karisim bilesenlere ayrilir Helyum genellikle dogalgazdan ayrilarak uretilir Radon ise radyum bilesiklerinin radyoaktif bozunmasindan izole edilir 34 Kullanim alanlari Duzenle Sivi helyumun superiletken miknatislarin sogutulmasinda kullanildigi bir modern manyetik rezonans goruntuleme tarayicisi Soy gazlar diger elementlere gore sahip olduklari dusuk erime ve kaynama noktalari nedeniyle kriyojenik sogutucu olarak kullanilmaktadir Ozellikle kaynama noktasi 4 2 K 268 95 C 452 11 F olan sivi helyum manyetik rezonans goruntuleme ve nukleer manyetik rezonansta ihtiyac duyulan superiletken miknatislarin sogutulmasi icin kullanilir 73 Sivi helyum kadar dusuk sicakliklara ulasamamasina karsin sivi neon sivi helyumdan 400 sivi hidrojenden ise 3 kattan daha fazla sogutma kapasitesine sahip oldugundan kriyojenikte kullanilmaktadir 71 Helyum ozellikle lipitlerde olmak uzere sivilardaki gorece dusuk cozunurlugu nedeniyle solunum gazi bileseni olarak azotun yerine kullanilir Gazlar aletli dalista oldugu gibi basinc altinda kan ve doku tarafindan emilir ve derinlik sarhoslugu olarak bilinen anestezik etkiye sebep olurlar 74 Dusuk cozunurlugu nedeniyle az miktarda helyum hucre zarlarindan iceri alinir ve helyum trimiks ve helioksta oldugu gibi solunum gazi parcasi olarak kullanilirsa gazin derindeki narkotik etkisinde dusme meydana gelir Vucutta cozunmus gazin daha dusuk miktarda bulunmasi yukselme esnasinda basincin dusmesiyle birlikte daha az gaz kabarciginin olusmasini saglar 75 Helyumun dusuk cozunurlugu ayrica vurgun olarak bilinen durumda ek faydalar saglamaktadir 34 76 Diger taraftan argon aletli dalistaki elbisenin sisirilmesinde kullanilan en iyi gaz olarak kabul edilmektedir 77 Yukselmesi icin helyumun kullanildigi bir zeplin 1937 deki Hindenburg Felaketinin ardindan helyum 78 yuzme ozelligindeki 8 6 dususe ragmen hafifligi ve yanici olmamasi sebebiyle zeplin ve balonlarda kaldirma gazi olarak hidrojenin yerine kullanilmaya baslanmistir 34 79 Cesitli uygulamada soy gazlar inert atmosfer ortami yaratmak amaciyla kullanilir Argon azota hassas olan havaya duyarli bilesiklerin sentezinde kullanilir Kati argon reaksiyon ara urunleri gibi cok kararsiz bilesiklerin arastirilmasinda bilesikleri cok dusuk sicakliklarda bir inert matriste hapsetme amaciyla da kullanilir 80 Helyum gaz kromatografisinde tasiyici ortam termometrelerde gaz dolgusu kabarcik odasi ve Geiger sayaci gibi radyasyon olcmeye yarayan aletlerde kullanilir 81 Helyum ve argon ark kaynaklarinda kaynak ve kesme esnasinda ana metalin etrafini sararak koruma olusturmanin yani sira diger metalurjik sureclerde ve yari iletken sanayiindeki silisyum ve germanyum uretiminde koruyucu olarak kullanilirlar 71 Diger taraftan helyumdan nukleer reaktorlerdeki yakit cubuklarinda da gaz dolgusu olarak yararlanilir 82 IMAX projektorlerinde kullanilan 15 000 watt lik ksenon kisa ark lambasi Soy gazlar diger gazlara kiyasla sahip olduklari dusuk reaktiflik nedeniyle aydinlatmada yaygin olarak kullanilir Argon ile azot karistirilarak ampuller icin gaz dolgusu olarak kullanilir 71 Filamanin buharlasma oranini argondan daha fazla dusuren kripton daha yuksek renk sicakligi ve verimlilige sahip daha yuksek performansli ampullerde kullanilir Halojen lambalarda kripton iyot ve brom bilesikleri ile karistirilarak kullanilir 71 Soy gazlar gaz desarj lambalarinda kullanildiginda birbirinden farkli renklerde gozukur Neon lambasi olarak adlandirilan lambalarda neonun yani sira kullanilan diger gazlar ve fosfor neonun turuncu kirmizi rengine farkli tonlar eklemektedir Neredeye surekli spektrumlari sayesinde gun isigini andiran film projektorleri ve otomobil farlarinda kullanilan ksenon ark lambalari ise iceriginde ksenon barindirir 71 Neon tuplerinde kullanilan farkli soy gazlarin urettigi renkler Helyum Neon Argon Kripton Ksenon Soy gazlar eksimer olarak bilinen kisa omurlu elektronik olarak uyarilmis molekulleri temel alan eksimer lazerlerde kullanilir Lazerde kullanilan eksimerler Ar2 Kr2 veya Xe2 gibi soy gaz dimerleri olabilecegi gibi daha yaygin olarak soy gazlarin ArF KrF XeF veya XeCl gibi bir halojenle birlikte kullanilmasiyla da olabilir Bu lazerler gorece kisa dalga boylari sebebiyle ArF icin 193 nm KrF icin 248 nm morotesi isik uretir Eksimer lazerler entegre devre imalati ile lazer anjiyoplasti ve goz cerrahisi gibi lazer cerrahisinde temel gereksinim olan mikrolitografi ve mikrofabrikasyon icin kullanilir 83 Bazi soy gazlar tip alaninda dogrudan kullanima sahiptir Helyum bazen astim hastalarinin solunumunu kolaylastirmak icin kullanilir 71 Ksenon azot oksitten daha etkili olmasini saglayan lipitlerdeki yuksek cozunurlugu ve saglayan vucuttan gorece daha hizli cikarak daha hizli iyilesmeyi saglamasi sebebiyle anestezik olarak kullanilir 84 Ksenon hiperpolarize edilmis manyetik rezonans goruntuleme yoluyla akcigerlerin tibbi goruntulenmesinde kullanilir 85 Radon ise gorece yuksek radyoaktivitesi ve dakikalarla var olmasi nedeniyle radyoterapide kullanilir 34 Ayrica bakiniz DuzenleSoy metalKaynakca DuzenleOzel Turker Mehmet 2002 Asal Gaz Yogunlastirma Metodu ile Nanoboyutlu Ag Tozlarinin Uretimi ve Ozelliklerinin Degerlendirilmesi PDF Turkish Journal of Engineering and Environmental Sciences Cilt 26 TUBITAK ss 147 154 Renouf Edward 15 Subat 1901 Noble gases Science Ingilizce 13 320 ss 268 270 doi 10 1126 science 13 320 268 Ozima amp Podosek 2002 s 30 Ozima amp Podosek 2002 s 4 argon Encyclopaedia Britannica Ingilizce 2008 Kochhar R K 1991 French astronomers in India during the 17th 19th centuries Journal of the British Astronomical Association Ingilizce 101 2 ss 95 100 Bibcode 1991JBAA 101 95K Emsley John 2001 Nature s Building Blocks Ingilizce Oxford Oxford University Press ss 175 179 ISBN 0 19 850341 5 Lockyer J N Ekim 1868 Notice of an observation of the spectrum of a solar prominence Proceedings of the Royal Society Ingilizce Cilt 17 ss 91 92 Bibcode 1868RSPS 17 91L doi 10 1098 rspl 1868 0011 JSTOR 112357 Hampel Clifford A 1968 The Encyclopedia of the Chemical Elements Ingilizce New York Van Nostrand Reinhold ss 256 268 ISBN 0 442 15598 0 Thomson William 3 Agustos 1871 Inaugural Address of Sir William Thomson Nature Ingilizce 4 92 ss 261 278 268 Bibcode 1871Natur 4 261 doi 10 1038 004261a0 PMC 2070380 2 2 Aralik 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 1 Eylul 2018 a b Ozima amp Podosek 2002 s 1 Strutt John William Ramsay William 1894 1895 Argon a New Constituent of the Atmosphere Proceedings of the Royal Society Ingilizce 57 1 ss 265 287 doi 10 1098 rspl 1894 0149 JSTOR 115394 Strutt John William Ramsay William 1895 VI Argon A New Constituent of the Atmosphere Philosophical Transactions of the Royal Society A Ingilizce Cilt 186 s 187 Bibcode 1895RSPTA 186 187R doi 10 1098 rsta 1895 0006 JSTOR 90645 About Argon the Inert The New Element Supposedly Found in the Atmosphere The New York Times Ingilizce 3 Mart 1895 4 Mart 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 1 Eylul 2018 Ramsay William 1895 On a Gas Showing the Spectrum of Helium the Reputed Cause of D3 One of the Lines in the Coronal Spectrum Preliminary Note Proceedings of the Royal Society of London Ingilizce 58 347 352 ss 65 67 doi 10 1098 rspl 1895 0006 olu kirik baglanti Mendeleyev Dmitri 1903 Osnovy khimii Rusca 7 bas s 497 Ramsay William Travers Morris W 1898 On the Companions of Argon Proceedings of the Royal Society of London Ingilizce 63 1 ss 437 440 doi 10 1098 rspl 1898 0057 Partington J R Mayis 1957 Discovery of Radon Nature Ingilizce 179 4566 s 912 Bibcode 1957Natur 179 912P doi 10 1038 179912a0 Ramsay William Collie J Normal 1904 The Spectrum of the Radium Emanation Proceedings of the Royal Society Ingilizce 73 488 496 ss 470 76 doi 10 1098 rspl 1904 0064 Cederblom J E 1904 The Nobel Prize in Physics 1904 Presentation Speech Ingilizce 10 Haziran 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Eylul 2009 Cederblom J E 1904 The Nobel Prize in Chemistry 1904 Presentation Speech Ingilizce 10 Haziran 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Eylul 2009 a b Bartlett Neil 1962 Xenon hexafluoroplatinate Xe PtF 6 Proceedings of the Chemical Society Ingilizce 6 s 218 doi 10 1039 PS9620000197 Fields Paul R Stein Lawrence Zirin Moshe H 1962 Radon Fluoride Journal of the American Chemical Society Ingilizce 84 21 ss 4164 4165 doi 10 1021 ja00880a048 Grosse A V Kirschenbaum A D Streng A G Streng L V 1963 Krypton Tetrafluoride Preparation and Some Properties Science Ingilizce 139 3559 ss 1047 1048 Bibcode 1963Sci 139 1047G doi 10 1126 science 139 3559 1047 PMID 17812982 Khriachtchev Leonid Pettersson Mika Runeberg Nino Lundell Jan Rasanen Markku 24 Agustos 2000 A stable argon compound Nature Ingilizce 406 6798 ss 874 876 doi 10 1038 35022551 PMID 10972285 Oganesyan Yu Ts Utyonkov V Lobanov Yu Abdullin F Polyakov A Lougheed Tsyganov Gulbekian Bogomolov Gikal Mezentsev Iliev Subbotin Sukhov Buklanov Subotic Itkis Moody Wild Stoyer Stoyer 1999 Synthesis of Superheavy Nuclei in the 48Ca 244Pu Reaction Physical Review Letters Ingilizce 83 16 Amerikan Fizik Toplulugu ss 3154 3157 Bibcode 1999PhRvL 83 3154O doi 10 1103 PhysRevLett 83 3154 Popeko Andrey G 2016 Synthesis of superheavy elements PDF Ingilizce Ortak Nukleer Arastirma Enstitusu 4 Subat 2018 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 3 Eylul 2018 Gaggeler H W 5 7 Kasim 2007 Gas Phase Chemistry of Superheavy Elements PDF Ingilizce Paul Scherrer Enstitusu 20 Subat 2012 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 3 Eylul 2018 Yakushev Alexander Eichler Robert 2016 Gas phase chemistry of element 114 flerovium PDF Nobel Symposium NS160 Chemistry and Physics of Heavy and Superheavy Elements Ingilizce doi 10 1051 epjconf 201613107003 Barber Robert C Karol Paul J Nakahara Hiromichi Vardaci Emanuele Vogt Erich W 2011 Discovery of the elements with atomic numbers greater than or equal to 113 IUPAC Technical Report PDF Pure and Applied Chemistry Ingilizce 83 7 IUPAC doi 10 1515 ci 2011 33 5 25b 31 Temmuz 2017 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 3 Eylul 2018 Oganessian Yu Ts Utyonkov V Lobanov Yu Abdullin F Polyakov A Lougheed R Shirokovsky I Tsyganov Yu Voinov A Gulbekian G Bogomolov S Gikal B Mezentsev A Iliev S Subbotin V Sukhov A Subotic K Zagrebaev V Vostokin G Itkis M Moody K Patin J Shaughnessy D Stoyer M Stoyer N Wilk P Kenneally J Landrum J Wild J 2006 Synthesis of the isotopes of elements 118 and 116 in the 249Cf and 245Cm 48Ca fusion reactions Physical Review C 74 4 s 44602 Bibcode 2006PhRvC 74d4602O doi 10 1103 PhysRevC 74 044602 Mewes Jan Michael Smits Odile Rosette Jerabek Paul Schwerdtfeger Peter 25 Temmuz 2019 Oganesson is a Semiconductor On the Relativistic Band Gap Narrowing in the Heaviest Noble Gas Solids Angewandte Chemie Ingilizce 58 40 14260 14264 doi 10 1002 anie 201908327 PMID 31343819 Gong Sheng Wu Wei Wang Fancy Qian Liu Jie Zhao Yu Shen Yiheng Wang Shuo Sun Qiang Wang Qian 8 Subat 2019 Classifying superheavy elements by machine learning Physical Review A Ingilizce 99 2 022110 1 7 Bibcode 2019PhRvA 99b2110G doi 10 1103 PhysRevA 99 022110 hdl 1721 1 120709 a b c d e f g h Noble Gas Encyclopaedia Britannica Ingilizce 2008 a b c Greenwood amp Earnshaw 1997 s 891 Allen Leland C 1989 Electronegativity is the average one electron energy of the valence shell electrons in ground state free atoms Journal of the American Chemical Society Ingilizce 111 25 ss 9003 9014 doi 10 1021 ja00207a003 Solid Helium Ingilizce Alberta Universitesi 5 Kasim 2008 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Eylul 2009 Wheeler John C 1997 Electron Affinities of the Alkaline Earth Metals and the Sign Convention for Electron Affinity Journal of Chemical Education Ingilizce Cilt 74 ss 123 127 Bibcode 1997JChEd 74 123W doi 10 1021 ed074p123 Kalcher Josef Sax Alexander F 1994 Gas Phase Stabilities of Small Anions Theory and Experiment in Cooperation Chemical Reviews Ingilizce 94 8 ss 2291 2318 doi 10 1021 cr00032a004 Ozima amp Podosek 2002 s 35 Bobrow Test Preparation Services 2007 CliffsAP Chemistry Ingilizce CliffsNotes s 15 ISBN 047013500X a b c d e f g h Grochala Wojciech 2007 Atypical compounds of gases which have been called noble PDF Chemical Society Reviews Ingilizce 36 10 ss 1632 1655 doi 10 1039 b702109g PMID 17721587 Pauling Linus 1933 The Formulas of Antimonic Acid and the Antimonates Journal of the American Chemical Society Ingilizce 55 5 ss 1895 1900 doi 10 1021 ja01332a016 Seppelt Konrad 1979 Recent developments in the Chemistry of Some Electronegative Elements Accounts of Chemical Research Ingilizce 12 6 ss 211 216 doi 10 1021 ar50138a004 Moody G J 1974 A Decade of Xenon Chemistry Journal of Chemical Education Ingilizce 51 10 ss 628 630 Bibcode 1974JChEd 51 628M doi 10 1021 ed051p628 15 Haziran 2010 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Eylul 2009 Zupan Marko Iskra Jernej Stavber Stojan 1998 Fluorination with XeF2 44 Effect of Geometry and Heteroatom on the Regioselectivity of Fluorine Introduction into an Aromatic Ring The Journal of Organic Chemistry Ingilizce 63 3 ss 878 880 doi 10 1021 jo971496e PMID 11672087 Harding Charlie J Janes Rob 2002 Elements of the P Block Ingilizce Royal Society of Chemistry ss 90 99 ISBN 0854046909 Avrorin V V Krasikova R N Nefedov V D Toropova M A 1982 The Chemistry of Radon Russian Chemical Reviews Ingilizce 51 1 ss 12 20 Bibcode 1982RuCRv 51 12A doi 10 1070 RC1982v051n01ABEH002787 Lehmann J 2002 The chemistry of krypton Coordination Chemistry Reviews Ingilizce Cilt 233 234 ss 1 39 doi 10 1016 S0010 8545 02 00202 3 Hogness T R Lunn E G 1925 The Ionization of Hydrogen by Electron Impact as Interpreted by Positive Ray Analysis Physical Review Ingilizce Cilt 26 ss 44 55 Bibcode 1925PhRv 26 44H doi 10 1103 PhysRev 26 44 Fernandez J Martin F 2007 Photoionization of the HeH2 molecular ion Journal of Physics B Ingilizce 40 12 ss 2471 2480 Bibcode 2007JPhB 40 2471F doi 10 1088 0953 4075 40 12 020 Powell H M Guter M 1949 An Inert Gas Compound Nature Ingilizce 164 4162 ss 240 241 Bibcode 1949Natur 164 240P doi 10 1038 164240b0 Greenwood amp Earnshaw 1997 s 893 Dyadin Yuri A 1999 Clathrate hydrates of hydrogen and neon Mendeleev Communications Ingilizce 9 5 ss 209 210 doi 10 1070 MC1999v009n05ABEH001104 Saunders M Jimenez Vazquez H A Cross R J Poreda R J 1993 Stable compounds of helium and neon He C60 and Ne C60 Science Ingilizce 259 5100 ss 1428 1430 Bibcode 1993Sci 259 1428S doi 10 1126 science 259 5100 1428 PMID 17801275 Saunders Martin Jimenez Vazquez Hugo A Cross R James Mroczkowski Stanley Gross Michael L Giblin Daryl E Poreda Robert J 1994 Incorporation of helium neon argon krypton and xenon into fullerenes using high pressure Journal of the American Chemical Society Ingilizce 116 5 ss 2193 2194 doi 10 1021 ja00084a089 Frunzi Michael Cross R Jame Saunders Martin 2007 Effect of Xenon on Fullerene Reactions Journal of the American Chemical Society Ingilizce 129 43 ss 13343 6 doi 10 1021 ja075568n PMID 17924634 Greenwood amp Earnshaw 1997 s 897 Weinhold F Landis C 2005 Valency and Bonding Ingilizce Cambridge University Press ss 275 306 ISBN 0521831288 Pimentel G C 1951 The Bonding of Trihalide and Bifluoride Ions by the Molecular Orbital Method The Journal of Chemical Physics Ingilizce 19 4 ss 446 448 Bibcode 1951JChPh 19 446P doi 10 1063 1 1748245 Weiss Achim Elements of the past Big Bang Nucleosynthesis and observation Ingilizce Max Planck Kutle Cekimi Fizigi Enstitusu 28 Mayis 2010 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Eylul 2009 Coc A 2004 Updated Big Bang Nucleosynthesis confronted to WMAP observations and to the Abundance of Light Elements The Astrophysical Journal Ingilizce 600 2 Amerikan Astronomi Toplulugu ss 544 552 arXiv astro ph 0309480 2 Bibcode 2004ApJ 600 544C doi 10 1086 380121 a b Morrison P Pine J 1955 Radiogenic Origin of the Helium Isotopes in Rock Annals of the New York Academy of Sciences Ingilizce 62 3 ss 71 92 Bibcode 1955NYASA 62 71M doi 10 1111 j 1749 6632 1955 tb35366 x Scherer Alexandra 16 Ocak 2007 40Ar 39Ar dating and errors Ingilizce Freiberg Madencilik Akademisi Teknik Universitesi 5 Mart 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Eylul 2009 Sanloup Chrystele Schmidt Burkhard C Perez Eva Maria Chamorro Jambon Albert Gregoryanz Eugene Mezouar Mohamed 2005 Retention of Xenon in Quartz and Earth s Missing Xenon Science Ingilizce 310 5751 ss 1174 1177 Bibcode 2005Sci 310 1174S doi 10 1126 science 1119070 PMID 16293758 Irving Tyler Mayis 2011 Xenon Dioxide May Solve One of Earth s Mysteries Ingilizce L Actualite chimique canadienne Canadian Chemical News 9 Subat 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 8 Eylul 2018 Angelo Joseph A 2004 Nuclear Technology Ingilizce ABC CLIO Greenwood s 228 ISBN 1573563366 A Citizen s Guide to Radon Ingilizce U S Environmental Protection Agency 26 Kasim 2007 28 Haziran 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Eylul 2009 Lodders Katharina 10 Temmuz 2003 Solar System Abundances and Condensation Temperatures of the Elements PDF The Astrophysical Journal Ingilizce 591 2 Amerikan Astronomi Toplulugu ss 1220 1247 Bibcode 2003ApJ 591 1220L doi 10 1086 375492 7 Kasim 2015 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 8 Eylul 2018 The Atmosphere Ingilizce Ulusal Hava Durumu Servisi 18 Subat 2018 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Eylul 2009 a b c d e f g Haussinger Peter Glatthaar Reinhard Rhode Wilhelm Kick Helmut Benkmann Christian Weber Josef Wunschel Hans Jorg Stenke Viktor Leicht Edith Stenger Hermann 2002 Noble gases Ullmann s Encyclopedia of Industrial Chemistry Ingilizce Wiley doi 10 1002 14356007 a17 485 Greenwood amp Earnshawf 1997 s 891 Zhang C J Zhou X T Yang L 1992 Demountable coaxial gas cooled current leads for MRI superconducting magnets Magnetics IEEE Transactions on Ingilizce 28 1 IEEE ss 957 959 Bibcode 1992ITM 28 957Z doi 10 1109 20 120038 Fowler B Ackles K N Porlier G 1985 Effects of inert gas narcosis on behavior a critical review Undersea Biomedical Research Ingilizce 12 4 ss 369 402 ISSN 0093 5387 OCLC 2068005 PMID 4082343 25 Aralik 2010 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Eylul 2009 Bennett Peter B Elliott David H 1998 The Physiology and Medicine of Diving Ingilizce SPCK Publishing s 176 ISBN 0702024104 Vann R D 1989 The Physiological Basis of Decompression 38th Undersea and Hyperbaric Medical Society Workshop Ingilizce Cilt 75 Phys 6 1 89 s 437 5 Ocak 2010 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Eylul 2009 Maiken Eric 1 Agustos 2004 Why Argon Ingilizce Decompression 6 Aralik 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Eylul 2009 Disaster Ascribed to Gas by Experts The New York Times Ingilizce 7 Mayis 1937 s 1 Freudenrich Craig 2008 How Blimps Work Ingilizce HowStuffWorks 29 Nisan 2010 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Eylul 2009 Dunkin I R 1980 The matrix isolation technique and its application to organic chemistry Chem Soc Rev Ingilizce Cilt 9 ss 1 23 doi 10 1039 CS9800900001 Hwang Shuen Chen Lein Robert D Morgan Daniel A 2005 Noble Gases Kirk Othmer Encyclopedia of Chemical Technology Ingilizce Wiley ss 343 383 doi 10 1002 0471238961 0701190508230114 a01 Horhoianu G Ionescu D V Olteanu G 1999 Thermal behaviour of CANDU type fuel rods during steady state and transient operating conditions Annals of Nuclear Energy Ingilizce 26 16 ss 1437 1445 doi 10 1016 S0306 4549 99 00022 5 Basting Dirk Marowsky Gerd 2005 Excimer Laser Technology Ingilizce Springer ISBN 3540200568 Sanders Robert D Ma Daqing Maze Mervyn 2005 Xenon elemental anaesthesia in clinical practice British Medical Bulletin Ingilizce 71 1 ss 115 135 doi 10 1093 bmb ldh034 PMID 15728132 Albert M S Balamore D 1998 Development of hyperpolarized noble gas MRI Nuclear Instruments and Methods in Physics Research A Ingilizce 402 2 3 ss 441 453 Bibcode 1998NIMPA 402 441A doi 10 1016 S0168 9002 97 00888 7 PMID 11543065 GenelGreenwood N N Earnshaw A 1997 Chemistry of the Elements Ingilizce 2 bas Oxford Butterworth Heinemann ISBN 0 7506 3365 4 Ozima Minoru Podosek Frank A 2002 Noble Gas Geochemistry Ingilizce Cambridge University Press ISBN 0521803667 Konuyla ilgili yayinlar Duzenle Bilim portali Holloway John H 1968 Noble Gas Chemistry Ingilizce Londra Methuen ISBN 0412211009 https tr wikipedia org w index php title Soy gaz amp oldid 24991598 sayfasindan alinmistir, wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey,

ne arasanız burada

,hikayeler,

makale

, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, seks, porno, indir, yukle, sex, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon için, chat, türk chat, turk, türk, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar.
Style: Default